บลอกอาจารย์โจ้

Posts tagged ‘ความหลากหลาย’

ต้นอะไรไม่รู้

ต้นอะรูมิไร้

กิจกรรมในปฏิบัติการเรื่องความหลากหลายของพืชสองที่นักศึกษาต้องส่งท้ายปฏิบัติการ คือการระบุวงศ์ (Family) ของต้นไม้ปริศนา (unknown) …หรือในปัจจุบันสามารถเล่นขี้โกงได้จากการค้นหาผ่านอินเตอร์เน็ต

ตัวอย่างของพืชปริศนามีทั้งสิ้น 10 ชนิด โดยแต่ละชนิดจะมีนักศึกษาร่วมไขปริศนากันสองโต๊ะ (โต๊ะละ 6-8 คน) โดยใช้รูปวิธาน (dichotomous key) ในการจัดจำแนกวงศ์ของพืชที่กำหนดให้

ตัวอย่างพืชปริศนาที่เคยนำมาออกข้อสอบประกอบด้วย

  • จำปา
  • จำปี
  • พู่ระหง
  • ชบา
  • บัวสาย
  • จอก
  • แหนปากเป็ด
  • กล้วยไม้ดิน
  • หน้าวัว
  • แค
  • เบญจมาศ
  • มัม
  • ลิลลี่
  • พลับพลึง
  • เบิร์ด (ออฟพาราไดส์)
  • กล้วย

นอกจากนี้ในห้องปฏิบัติการยังมีตัวอย่างของพืช ทั้งของจริง แบบจำลอง หรือเป็นสไลด์ถาวรให้ศึกษา แบ่งตามโต๊ะต่างๆได้ดังนี้

  • โต๊ะที่ 1 ศึกษาตัวอย่างลิเวอร์เวิร์ตและมอส เปรียบเทียบเจมม่าคัพและแคปซูล
  • โต๊ะที่ 2 ศึกษาต้นตีนตุ๊กแก กนกนารี และช้องนางคลี่
  • โต๊ะที่ 3 ศึกษาหวายทะนอยและหญ้าถอดปล้อง
  • โต๊ะที่ 4 ศึกษาปรงญี่ปุ่น เฟินใบมะขาม เฟินข้าหลวงหลังลาย เฟินก้านดำ เฟินก้านแดง และจอกหูหนู
  • โต๊ะที่ 5 ศึกษาฟรอนด์ (frond) และโครงสร้างกลุ่มสปอร์ ซอรัส ใบของเฟินข้าหลวงหลังลาย และใบปรง
  • โต๊ะที่ 6 ศึกษาใบของสนสามใบ สนสองใบ และโคนเพศผู้ และโคนเพศเมีย
  • โต๊ะที่ 7 ศึกษาลักษณะของพืชใบเลี้ยงคู่ ใบเลี้ยงเดี่ยวจากตัวอย่างต้นหมอน้อย หญ้า กิ่งพู่ระหงที่มีดอก ต้นบัวดิน
  • โต๊ะที่ 8 ศึกษาโมเดลเรซินของใบและดอกพืช
  • โต๊ะที่ 9 ศึกษาสไลด์ถาวรแสดงภาพตัดขวางลำต้นและรากของพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่
  • โต๊ะที่ 10 ศึกษาตำแหน่งของรังไข่จากตัวอย่างของกุหลาบ บัว และดาวเรือง
  • โต๊ะที่ 11 ศึกษาแผนภาพวงชีวิตของพืชดอก และการปฏิสนธิซ้อน (double fertilization)
  • โต๊ะที่ 12 ศึกษาดอกสมบูรณ์ และไม่สมบูรณ์จากตัวอย่างดอกพู่ระหง กุหลาบ กล้วยไม้ พลับพลึง จำปี
  • โต๊ะที่ 13 ศึกษาตัวอย่างของดอกสมบูรณ์เพศ และไม่สมบูรณ์เพศจากตัวอย่างดอกกล้วยไม้ กุหลาบ ดอกมะละกอเพศผู้ ดอกมะละกอเพศเมีย
  • โต๊ะที่ 14 ศึกษาผลสด และประเภทของผลต่างๆ จากตัวอย่างผลส้ม แอปเปิ้ล ถั่วลันเตา พริกขี้หนู องุ่น ฝักบัว สตรอเบอรี่ น้อยหน่า สับปะรด ลูกยอ ขนุน
  • โต๊ะที่ 15 ศึกษาผลแห้ง แบบที่แตกและไม่แตกเมื่อแก่ จากตัวอย่างสักทอง ข้าวเปลือก ลูกเดือย ถั่วเขียว กระถิ่น กระดังงา (ซึ่งครั้งนี้หาตัวอย่างไม่ได้)

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

การเรียนการสอนเรื่องความหลากหลายของพืช 1/2555

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

แบบทดสอบย่อยความหลากหลายของสัตว์

ปฏิบัติการที่ 1,2,5,6,7 จะมีสอบย่อยทุกครั้ง เกี่ยวกับวีดิทัศน์เรื่อง The Shape of Life (บรรยายไทย) ในวิชาปฏิบัติการชีววิทยา 2 วทชว 104 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

ความหลากหลายของสัตว์ 2

ปฏิบัติการความหลากหลายของสัตว์ 2 สำหรับนักศึกษาวิทยาลัยนานาชาติในวิชา ICBI 202 Integrated Laboratory in Biology 2 เมื่อวันอังคารที่ 3 กรกฎาคม 2555 ที่ตึกวิทยาศาสตร์ 3

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

ปฏิบัติการชีววิทยาเรื่องความหลากหลายของพืช 2

เมื่อวันอังคารที่ 19 มิถุนายน 2555 ผมได้ไปคุมปฏิบัติการชีววิทยาเรื่องความหลายของพืช (ตอนที่ 2) ให้กับนักศึกษาจากวิทยาลัยนานาชาติ ในวิชา ICBI 202 Integrated Laboratory in Biology 2 ที่ตึกวิทยาศาสตร์ 3 คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา

ผมชอบปฏิบัติการเรื่องนี้เพราะจะมีต้นไม้ใบหญ้าจริงๆให้นึกศึกษาดูมากกว่าตัวอย่างแห้ง ดอง หรือสไลด์ถาวร เมื่อเทียบกับปฏิบัติการวิชาชีววิทยาในหัวข้ออื่นๆ

น่าเสียดายที่ต้นไม้อย่างหวายทะนอย และหญ้าถอดปล้องที่ปลูกกันไว้ใช้แสดงในปฏิบัติการนี้ตายไปในช่วงน้ำท่วมรอบม.มหิดล ศาลายา ทำให้ไม่มีใครมารดน้ำพวกมันเป็นเวลาเดือนกว่า

นักศึกษาจะได้รับงานไปนั่งทำเพื่อส่งท้ายปฏิบัติการ โดยมีการบรรยายสรุปหน้าชั้น และบรรยายตามโต๊ะทีละตัวอย่างด้วย เพราะหลายคนไม่เคยเรียนเรื่องความหลากหลายของพืชมาก่อน

กล้วยไม้ กลายเป็นดอกไม้ที่ผมต้องไปอธิบายว่าเกสรตัวผู้และตัวเมียอยู่ตรงไหน ทำให้ผมคิดว่าน่าจะเอาไปออกข้อสอบตอนกลางภาคอีกที

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

ความหลากหลายของสัตว์

คุมปฏิบัติการความหลากหลายของสัตว์ครั้งที่ 1 สำหรับวิชา ICBI 202 Integrated Biology Laboratory 2 เริ่มต้นกับพวกฟองน้ำ (sponge) ในไฟลัม Porifera ตามด้วยพวกไนดาเรียน ในไฟลัม Cnidaria และพวกพยาธิในไฟลัม Platyhelminthes ก่อนจะปิดท้ายด้วยพวกหนอนตัวกลมในไฟลัม Nematoda

ความหลากหลายของสัตว์

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

น้ำท่วมกับปฏิบัติการความหลากหลายของพืช

ไม่คิดว่าเรื่องน้ำท่วมจะมาเกี่ยวกับการเรียนการสอนในวิชาปฏิบัติการชีววิทยาเรื่องความหลากหลายของพืชได้ แต่ก็มาเกี่ยวกันจนได้ครับ

ปฏิบัติการเรื่องความหลากหลายของพืชนี้มีตัวอย่างพืชตั้งแต่พวกไร้ท่อลำเลียงเช่นมอส มายังพืชมีท่อลำเลียงเช่นหญ้าถอดปล้อง และเฟิน พืชมีท่อลำเลียงและมีเมล็ดอย่างสนและพืชดอก

แต่ทำไมผมถึงไม่เห็นตัวอย่างหญ้าถอดปล้องและหวายทะนอยที่อยู่เป็นกระถางบนโต๊ะ?

สอบถามเจ้าหน้าที่ได้ความว่าต้นไม้พวกนี้ได้ล้มหายตายจากไปตอนน้ำท่วมรอบมหาวิทยาลัย และไม่มีใครมาดูแลรดน้ำมันที่ตึกวิทย์ 3

แม้ไม่ได้ถูกน้ำท่วมจนตายแต่ก็ตายได้เพราะขาดน้ำ (ขาดคนรดน้ำ)

ปฏิบัติการความหลากหลายของสาหร่าย

ปกติแล้วในวิชา ICBI 202 Integrated Biology Laboratory 2 นั้นจะเรียนกันที่ห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ที่อาคารของวิทยาลัยนานาชาติ MU International College (MUIC) แต่เพราะเป็นปฏิบัติการเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพ ทำให้มีตัวอย่างจำนวนมาก ซึ่งไม่สะดวกในการขนตัวอย่างไปมาระหว่างตึกที่ไกลกันเกือบกิโลเมตร!

หลังจากสัปดาห์แรกต้องขนตัวอย่างไปสอน (โชคดีที่มีแค่สไลด์ถาวรของพวกโพรติสต์) ได้มีการประสานงานให้นักศึกษาเดินมาเรียนที่ห้องปฏิบัติการชีววิทยาที่ตึกวิทยาศาสตร์ 3 ของคณะวิทยาศาสตร์แทน

ปฏิบัติการความหลากหลายทางชีวภาพ

ได้ห้องแล็บที่ไม่มีแอร์ นักศึกษาเลยบ่นว่าร้อนกันใหญ่

แม้ว่าจะไม่ต้องขนตัวอย่าง แต่ยังต้องขนคนไปมา ไม่เว้นแม้แต่อาจารย์ เพราะทางวิทยานานาชาติใช้ระบบสแกนนิ้วมือ ก็เลยต้องเดินไปเดินกลับรวมแล้วสี่รอบ -_-

ตัวอย่างที่มีให้ศึกษาในวันนี้มีเรื่องแบคทีเรีย สาหร่ายต่างๆ ปิดท้ายด้วยเห็ดรา

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

เครือข่ายพืชปลูกพื้นเมืองไทย

เครือข่ายพืชปลูกพื้นเมืองไทย

มีคนถามเรื่องมะพร้าวไทยมาทางอีเมล์ เลยแนะนำให้ติดต่อเครือข่ายพืชปลูกพืชเมืองไทยดู เช่นผ่าน Facebook ของเครือข่าย ก็เลยได้เห็นหน้าจอแบบ timeline ของ Facebook เป็นครั้งแรก ซึ่งต้องดูสลับซ้ายทีขวาทีน่าเวียนหัวอย่างที่ชาวบ้านบ่นๆกันจริงๆ

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

สังคยานาปฏิบัติการความหลากหลายชีวภาพ

เหลือเวลาอีกเดือนกว่า ก่อนที่จะต้องถึงปฏิบัติการชีววิทยาเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพของสัตว์ สำหรับนักศึกาษาชั้นปีที่ 1 ที่ม.มหิดล ศาลายา

SCBI104_Datasheet_20110928_01

มีเอกสารเป็นร้อยแผ่น ที่ผมตั้งใจจะอัพเดทมันให้เป็นภาพและข้อมูลที่ทันสมัยและเชื่อมโยงมากขึ้น

  • ควรมีภาพถ่ายจากล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงเช่นเดียวกับภาพจากกล้องจุลทรรศน์แบบอิเล็กตรอน
  • ภาพของสิ่งมีชีวิตจริงๆ ที่กำลังขยายปกติแบบที่ตาเห็นได้ (ในกรณีที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า)
  • ภาพสิ่งมีชีวิตที่พบได้ในประเทศไทย (ในกรณีถ้ามีสิ่งมีชีวิตในกลุ่มนั้นๆอยู่ในประเทศไทย)
  • ภาพสิ่งมีชีวิตแปลกๆที่พบได้จากทุกมุมโลก เพื่อเพิ่มความน่าสนใจ
  • ภาพของและข้อมูลของนักวิทยาศาสตร์ที่ทำวิจัยศึกษาเกี่ยวกับตัวมันเหล่านั้น
  • ข้อมูลบรรยายเกี่ยวกับลักษณะโครงสร้างของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น
  • ข้อมูลบรรยายเกี่ยวกับนิเวศวิทยาของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น
  • ข้อมูลวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น
  • ข้อมูลการนำสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นให้เกิดประโยชน์
  • ข้อมูลอันตรายของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น เช่นในกรณีของการก่อโรค
  • ข้อมูลเชิงอนุรักษ์เกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น เช่นสถานภาพความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น

ดูจากรายการที่คิดว่าท่าจะงานหนักถ้าจะทำเองหมด อาจจะให้นักศึกษาช่วยทำ หรือให้ส่งเป็นงาน หรือทำโครงการจ้างนักศึกษาช่วยทำ ฯลฯ