บลอกอาจารย์โจ้

Posts tagged ‘การเรียนการสอน’

ครูนอกกรอบ ห้องเรียนนอกแบบ

ดาวน์โหลดหนังสือ http://www.kru-eak.net

ใช้ Google Doc บริหารจัดการด้านการเรียนการสอน

ในภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2557 นี้ ผู้ประสานงานรายวิชาสัมมนาชีววิทยา 2 จัดให้อาจารย์ในภาควิชาใช้ Google Doc ในรูปของสเปรดชีตในการลงชื่อเพื่อเข้าฟังและประเมินการนำเสนอของนักศึกษาในวิชาสัมมนา

Using_Googledoc_in_Seminar_20150108sm

ณ เวลาที่เข้าไปดู และถ่ายภาพหน้าจอนี้มาเขียนบลอก ยังไม่มีอาจารย์ท่านอื่นนอกจากผู้ประสานงาน ที่เข้ามาลงชื่อเอาไว้ ส่วนตัวผมไม่ว่างในวันและเวลาดังกล่าว คงไม่ได้เข้าฟังและประเมินนักศึกษาในวิชานี้สำหรับรุ่นนี้ ซึ่งน่าเสียดายเพราะในปีนี้มีห้องพิเศษที่แยกหัวข้อกันเป็นสองแนวทางได้แก่

  • Section 1: Human and diseases: cancer, anti-aging, stresses, viral infection Room B-201 และ
  • Section 2: Ecology, Diversity, Plants, Algae Room B-401

ซึ่งถ้่าว่างลงได้ ก็คงจะลง Section ที่ 2 นี่แหละ

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

โบนัสการสอน

SCBI117_Lecture_20120620_01

ที่มหาวิทยาลัยมหิดล หากอาจารย์มีผลงานดี ก็จะมีโบนัสให้ เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจกัน ในด้านของงานวิจัย อาจารย์ที่มีผลงานวิจัยดีเด่นในแต่ละปีอาจได้รับเงินรางวัลระหว่าง 84,000 บาท ถึง 170,000 บาท ซึ่งมีวิธีการคำนวณตามรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง

ในด้านการสอน ซึ่งเป็นเรื่องที่วัดยากว่าควรให้รางวัลแก่อาจารย์ที่มีภาระการสอน และสอนได้ดีเด่นอย่างไร ทั้งนี้ยังไม่มีประกาศออกมาชัดเจน แต่ก็มีแนวทางเสนอออกมาเช่น เมื่อคิดภาระงานสอนเกินกว่าค่าหนึ่งเช่น 3 หน่วยกิตต่อคนต่อปี แล้วค่อยให้รางวัลแก่ผู้ที่มีงานสอนดีเด่นในส่วนที่เกินจาก 3 หน่วยกิตนั้นขึ้นมา

ภาระงานสอนมีปัจจัยหลายด้าน เช่นระดับการสอนในป.ตรี โท หรือเอก รูปแบบการสอนเช่นแบบ บรรยาย ปฏิบัติการ หรือสัมมนา เป็นต้น

รางวัลที่ได้อาจให้เป็นเงินเช่น 4,500 บาทต่อหน่วยกิตที่เกินจาก 3 หน่วยกิตขึ้นมา เช่นอาจารย์ ก สอน 4 หน่วยกิต ส่วนที่จะได้รางวัลคือ 1 หน่วยกิต หรือเป็นเงิน 4,500 บาทเป็นต้น

หากอาจารย์ชอบวิจัย ก็น่าจะไปเน้นด้านงานวิจัยมากกว่า เพราะหากจะได้เงินรางวัลจากการสอนเทียบเท่าได้รางวัลจากการทำงานวิจัยขั้นต่ำสุด ก็คงต้องทำการสอนเพิ่มจาก 3 หน่วยกิตไปอีกถึง 18.67 หน่วยกิต (สัปดาห์หนึ่งๆอาจต้องสอนวิชาบรรยายวันละ 4-5 ชั่วโมงทุกวันจันทร์ถึงศุกร์)

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง

ปฏิบัติการชีววิทยาเรื่องความหลากหลายของสัตว์

Animal_Diversity_20130530

ภาพบรรยากาศในการจัดปฏิบัติการเรื่องความหลากหลายของสัตว์ (ตอน 2) ในวิชา ICBI 202 Integrated Laboratory in Biology 2 สำหรับนักศึกษาวิทยาลัยนานาชาติ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 30 พฤษภาคม 2556

  • Phylum Annelida
  • Phylum Arthropoda
  • Phylum Mollusca
  • Phylum Echinodermata
  • Phylum Chordata

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

การใช้แท็บเล็ตในการคุมปฏิบัติการ

image

วันนี้มีปฏิบัติการเรื่องความหลากหลายของพืช 1 ที่ผมก็ต่ดเอาเจ้าซัมซุงแกแลกซี่แท็บเล็ตไปคุมนักศึกษาทำปฏิบัต่การตามปกติ  บังเอิญว่ามีนักศึกษากลุ่มที่อยู่ใกล้ๆมาถามเรื่องการศึกษาต้วอย่างเห็ดที่วางไง้ให้ศึกษาเส้นใยราและกลุ่มใยรา (mycelium) ผมก็เลยถือโอกาศใช้แท็บเล็ตใขการวาดภาพเส้นใยรา (hyphae) ในแบบที่มีและไม่มีผนังกั้น รวมถึงการวาดรูปร่างของเบสิเดียม (basidium)ซึ่งเป็นโครงสร้างสำคัญที่เราใช้ในการจำแนกังไจออกมาเป็นไฟลัมเบสิดิโอไมโคต้านั่นเอง (Basidiomycota)

ในวินาทีนั้นดูเหมือนว่ามีอยู่หลายโปรแกรมที่สามารถนำมาใช้วาดรูปให้นักศึกษาดูได้ แต่ผมเลือกเป่ดโปรแกรม Freenote Note Everything ขึ้นมาใช้งาน แล้วแทนที่จะใช้ปากกายต่ห้อ DAGi ที่ซื้อมาสำหรับวาดภาพโดยเฉพาะ ผมกลับคิดว่าการมานั่งเปิดปลอกปากกาแยู่อาจทำให้นักศึกษาคลายความสนใจไปได้หลายส่วนแล้ว ผมจึงใช้นิ้วตวัดลากเส้นเพื่อร่างภาพขึ้นมาบนแท็บเล็ตอย่างรวดเร็ว

วาดภาพประกอบคำอธิบายไปสามเรื่องแต่ไม่ได้เก็บภาพประวัติศาสตร์นั้นไว้ว่าการใช้แท็บเล็ตวาดภาพตัวอย่างประกอบระหว่างคุมแล็บให้นักศึกษานั้นเป็นอย่างไร แต่ผมเชื่อว่าน่าจะได้ผลดีพอๆกับที่เคยเขียนเล่าให้ฟังกันไปไว้ก่อนหน้านี้ว่าเราสามารถใชกล้องดิจิตัลในการคุมปฏิบัติการให้นักศึกษาปีหนึ่ง (หรือปีอื่นๆได้) เช่นการแสดงภาพที่เพิ่งถ่ายออกมาจากกล้องจุลทรรศน์เพื่อดูพร้อมๆกัน

ภาพวาดประกอบข้างบนแสดงอาจารย์ที่ใช้แท็บเล็ตประกอบการอธิบายให้นักศึกษาฟังระหว่างมีการเรียนการสอน ใช้ปากกา DAGi P507 กับโปรแกรม Sketchbook บนซัมซุงแกแลกซี่แท็บเล็ต 8.9 โดยไม่ได้ลงสีครับ

หากที่พิมพ์ไปนี้ผิดพลาดไปบ้างนั่นก็เป็นเพราะผมกำลังฝึกใช้คีย์บอร์ดแม่นๆบนแท็บเล็ตอยู่นั่นเอง หากมันผิดทากจนแทบจะอ่านไม่ได้คงต้องเอาไปแก้ไขบนคอมพิเตอร์อีกาีครับ

อุทกภัยกับการเรียนการสอนภาคเรียนที่สอง

ผลของอุทกภัยในปีที่ผ่านส่งผลอย่างไรต่อนักศึกษาชั้นปีที่ 1 ของมหาวิทยาลัยมหิดล? นักศึกษารู้สึกอย่างไรกับการเปลี่ยนแปลงที่งานการศึกษาของมหาวิทยาลัยและคณะต่างๆบริหารจัดการเกี่ยวกับการเรียนการสอนให้กับนักศึกษา

ผลการศึกษา

ผลการสำรวจ

นักศึกษากลุ่มที่ทำการศึกษาเรื่องนี้เลือกเผยแพร่ผลการศึกษาขึ้นบน Facebook แม้ว่าผลการสำรวจไม่ได้แสดงว่าเครือข่ายสังคมออนไลน์จะมีผลต่อการรับรู้ข่าวสารของนักศึกษาที่สำรวจข้อมูลสักเท่าไหร่ แต่จะเลือกเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัยที่นักศึกษาใช้เป็นแหล่งข้อมูลอย่างเป็นทางการเวลาเกิดปัญหาแบบนี้ก็คงไม่มีพื้นที่ให้อยู่ดี

ผลการศึกษามีหลายด้าน

  • ท่านทราบแหล่งทุนสำหรับผู้ประสบภัยจากไหน? (ส่วนใหญ่ตอบว่าไม่ทราบ)
  • ท่านทราบเรื่องการแจ้งเลื่อนการเปิดภาคการศึกษาจากไหน? (ส่วนมากตอบว่าเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัย)
  • หากให้เลือกจัดการเรียนการสอนภาคเรียนที่สอง อยากจะได้แบบไหน? (ส่วนมากขอแบบเปิดเรียนช้า ปิดเรียนช้า ไม่มีการเรียนชดเชยใดๆ)
  • ผลกระทบของการเรียนวันเสาร์สำหรับท่านคืออะไร? (ส่วนมากตอบว่าเวลาพักผ่อนน้อยลง)
  • ท่านพอใจกับการเรียนวันเสาร์แค่ไหน? (ส่วนมากตอบว่าเฉยๆ)
  • ท่านพอใจกับการจัดการเรียนการสอนแค่ไหน? (ส่วนมากตอบว่าเฉยๆ)

หลายคนที่ตอบว่าเปิดช้าปิดช้าคงลืมนับไปว่าจะต้องไปสอบแถวๆสงกรานต์หรือหลังสงกรานต์เลยทีเดียว..น่าจะมีเวอร์ชันของอาจารย์บ้างนะ

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

โครงการสำคัญระดับภาควิชา

เพิ่งทราบว่าภาควิชามีโครงการ 14 โครงการ เป็นโครงการใหม่สองโครงการและที่เหลือเป็นโครงการต่อเนื่อง วันนี้มานั่งเขียนตัวเนื้อหาโครงการได้สามโครงการ

  • โครงการเก็บข้อมูลภาควิชาในฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ (โครงการใหม่)
  • โครงการสื่อสารผ่านเว็บบอร์ดของภาควิชา (โครงการต่อเนื่อง)
  • โครงการพัฒนาการเรียนการสอนผ่านทางเว็บไซต์ของภาควิชา (โครงการต่อเนื่อง)

แบบฟอร์มเขียนโครงการมีหลายข้อทีเดียว

  1. ชื่อโครงการหรือกิจกรรม (พร้อมหลักการและเหตุผล และวัตถุประสงค์)
  2. ลักษณะโครงการ (ต่อเนื่องหรือโครงการใหม่)
  3. หน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการ
  4. ความสอดคล้องประเด็นยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัย (เน้นความเป็นเลิศ 8 ด้าน)
  5. ระยะเวลาดำเนินโครงการ
  6. เป้าหมายผลผลิตและตัวชี้วัด
  7. แผนการใช้จ่ายงบประมาณของโครงการ
  8. แผนการดำเนินงาน
  9. รูปแบบกิจกรรมหรือวิธีการดำเนินกิจกรรม

Current Topic in Evolution 2011

กลับมาอีกครั้งสำหรับเลคเชอร์ในรายวิชาของบัณฑิตที่ภาควิชาชีววิทยา SCBI 582 Current Topics in Biology ผมก็เลคเชอร์เหมือนเดิมคือเรื่อง Current Topics in Evolution แต่ใช้คนละวิธีนะครับ

ทบทวนกิจกรรมครั้งที่แล้ว

เริ่มต้นด้วยการทบทวนกิจกรรมเมื่อครั้งที่แล้วว่าให้ศึกษาหัวข้องานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวรสารต่างๆในช่วงเวลาที่ผ่านมาที่เกี่ยวกับวิวัฒนาการว่ามีหัวข้อเรื่องอะไรบ้าง ปรากฎว่ามีทุกหัวข้อ แต่ถ้าดูกราฟจะพบว่าเมื่อเรื่องผังแสดงความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการมากกว่าอย่างอื่นเพราะมีงานวิจัยจำนวนมากใช้ผังดังกล่าวเลยได้รับการนับมากกว่า ส่วนคะแนนของเรื่องวิวัฒนาการร่วมนั้นเกิดจากจำนวนงานที่วิจัยความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตมากกว่าหนึ่งชนิดขึ้นไป

ดังนั้นหัวข้อวิจัยทางวิวัฒนาการจริงๆแล้วจึงหลากหลายไปในทุกทิศทุกทางจากการทดลองสำรวจดังกล่าว

กิจกรรมในปีนี้

หลังจากชี้แจงเรื่องกิจกรรมปีที่แล้ว ผมก็ให้แบ่งกลุ่มโดยการจับสลาก (จับบัตรนักศึกษา…แต่บางคนไม่ได้เอามา) แล้วจับสลากหัวข้ออีกที

หัวข้อนี้มาจากหัวข้องานวิจัยที่ตีพิมพ์แล้วเมื่อไม่นานมานี้ หรือเก่าสุดก็คือเมื่อปีที่แล้วมาให้เลือกได้แก่

  • Fiddler crabs keep their body cool with their giant claws.
  • Some ant individuals (Temnothorax albipennis) can lead their nest mates to new cology that they have discovered before, when their currest nest was destroyed.
  • Juvenile great white shark eats small fish whereas adult great white shark eat juicy fatty seals.
  • Birds that can fly will flap-running their ways to jump or cross obstacles. Some birds were found to flap-running up the cliff or incline trees.
  • Incomplete DNA barcode database can be still useful to classify unknown sample accurately to higher level of classification (i.e. genus, family, order).
  • Plants that experienced a brief flooding will survive better in later long lasting flood.
  • Bat and dolphin use echolation to navigate the environment.
  •  Bacteria in the family of Halomondaceae found in arsenic contaminated lake substitute arsenic with phosphorus in their nucleotide.

ใบงาน

สิ่งที่นักศึกษาต้องทำคือทำความเข้าใจกับโจทย์หรือสิ่งที่เราพบ แล้วตั้งคำถาม ตั้งสมมติฐาน ออกแบบการทดลอง และคาดถึงผลที่จะได้รับ พร้อมอภิปรายผล ..ในเวลาสองคาบ โดยผมคอยดูแลชี้แนะบอกใบ้บ้างเล็กๆน้อยๆ

ได้ผลงานมานั่งดูแล้วจะนำมาสรุปให้ฟังอีกทีครับ

ชีวสารสนเทศศาสตร์และโครงการจีโนมมนุษย์

Bioinformatics 2003

ต้นเดือนมีนาคม เพื่อนผึ้ง ชมชื่น ศิริผันแก้ว มีงานแปลหนังสือชื่อว่า “Bioinformatics and the Human Genome Project” มาให้ช่วยทำหน่อยอย่างด่วน เพราะบอกว่าต้องการให้เสร็จภายในวันที่ 29 มีนาคม 2554 …เรียกได้ว่ามีเวลาประมาณ 3 สัปดาห์ในการแปลและเรียบเรียงหนังสือขนาด 150 กว่าหน้า แต่จำนวนหน้าจริงๆคงต่ำกว่า 100 หน้าเพราะมีบางส่วนที่ไม่ต้องไปแปล เข้าใจว่าสสวท.คงจะเอาไปใช้ในการอบรมหรือทำอะไรบางอย่าง แต่นั่นก็ไม่ใช่ประเด็นที่ผมต้องสนใจ แต่ก็น่าเสียดายที่มันเป็นเนื้อหาที่พัฒนาขึ้นในปีค.ศ. 2003 และยิ่งถ้าเป็นงานในสาขานี้ก็นับว่าล้าสมัยไปแล้วหลายปี อาจจะกล่าวได้ว่าเนื้อหาในตำราพวกนี้ แค่ตอนพิมพ์ออกมาก็ล้าสมัยแล้ว

หนังสือเล่มนี้มีอะไร

ในหนังสือเล่มนี้แบ่งออกเป็นส่วนต่างๆได้สามส่วน ส่วนที่หนึ่งได้แก่ส่วนที่เกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอน ที่กล่าวถึงรูปแบบการจัดการเรียนการสอนแบบ 5E ซึ่งในแง่การศึกษานั้น เป็นรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่ในประเทศไทยก็นำมาใช้เช่นกัน บางคนก็อาจจะทราบว่า 5E ประกอบด้วยอะไรบ้าง แต่การนำไปปฏิบัติจริงนั้นก็อาจจะไม่ใช่เรื่องง่ายนัก ในหนังสือเล่มนี้มีตารางเปรียบเทียบของการจัดการเรียนการสอนแบบ 5E ว่าสิ่งที่ครูทำนั้นตามแบบ 5E นั้นเป็นอย่างไร และถ้าไม่เป็นไปตามหลัก 5E เป็นอย่างไร อีกตารางหนึ่งก็เป็นการเรียนรู้ของนักเรียนว่าพฤติกรรมการเรียนรู้แบบใดตรงกับหลัก 5E แบบใดไม่ตรงกับหลัก 5E มีข้อเสนอแนะและแนะนำว่าครูควรทำอย่างไรด้วย อีกสองส่วนที่เหลือได้แก่ส่วนเนื้อหาเกี่ยวกับชีวสารสนเทศศาสตร์และโครงการจีโนมมนุษย์ และบทเรียนสำหรับนักเรียน

เนื้อหาชีวสารสนเทศศาสตร์

ส่วนที่เป็นบทนำของหนังสือ หรือหลักสูตรการเรียนรู้นี้ให้ความรู้แก่ครูก่อนที่จะนำเอาบทเรียนสำหรับนักเรียนไปสอนนักเรียน โดยในส่วนเนื้อหานี้กล่าวถึงความเป็นมาของวิชาชีวสารสนเทศศาสตร์ (bioinformatics) ว่ามีที่มาที่ไปเป็นอย่างไร ข้อมูล (information) ที่เป็นวัตถุดิบของวิชานี้มาจากไหน และความจำเป็นของคอมพิวเตอร์ในการศึกษาสาขาวิชานี้ การเก็บ จัดการ และวิเคราะห์ข้อมูลที่มาจากโครงการจีโนม หรืองานวิจัยด้านชีววิทยาโมเลกุล (molecular biology) ทั้งหลาย การนำชีวสารสนเทศศาสตร์ไปใช้ประยุกต์ด้านต่างๆ เข่นการแพทย์ สิ่งแวดล้อม รวมทั้งประเด็นความขัดแย้งเกี่ยวกับการแสดงความยินยอม โดยเจ้าของตัวอย่างสารพันธุกรรมที่นักวิทยาศาสตร์นำมาวิจัย

บทบาทสมมติ

บทเรียนของนักเรียนไม่ได้เป็นเพียงชุดคำสั่งที่ให้นักเรียนทำนู่นทำเนี่ยเพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับชีวสารสนเทศศาสตร์ แต่มีลักษณะเป็นการเล่นตามบทบาทของการเป็นนักชีวสารสนเทศศาสตร์ และ/หรือผู้บริหารของบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพที่จินตนาการขึ้นมาชื่อว่า Onconomics Corporation ที่มุ่งศึกษาหาทางรักษาโรคมะเร็ง นักเรียนจะเล่นบทบาทของพนักงานในแผนกชีวสารสนเทศศาสตร์ ทำหน้าที่รวบรวมชิ้นส่วน DNA ชิ้นเล็กๆจากแผนกหาลำดับเบสให้เป็นสายของ DNA ที่ต่อเนื่องกัน ต่อจากนั้นทำหน้าที่หาว่ามันคือส่วนของยีนหรือไม่ ถ้าใช่มันเป็นยีนอะไร และมีหน้าที่อะไร ในที่สุดนักเรียนจะทราบว่ามันเป็นยีนที่เกี่ยวข้องกับโรคกล้ามเนื้อเสียการประสานงานและหลอดเลือดฝอยพอง (ataxia-telangiectasia) นักเรียนจะได้เล่นบทบาทของนักวิจัยของบริษัท ที่ต้องเสนอแนะแก่ผู้บริหารว่าสมควรให้บริษัททำงานวิจัยศึกษาโรคนี้หรือไม่ ในขณะเดียวกันก็พบกับปัญหาเกี่ยวการแสดงความยินยอมให้ใช้ตัวอย่างสารพันธุกรรมที่ใช้ในโครงการนี้นั้น เดิมได้รับความยินยอมให้ศึกษาเกี่ยวกับผลของยาต่อการรักษามะเร็ง แต่การนำตัวอย่างเดียวกันนี้มาเพื่อวิจัยโรคกล้ามเนื้อเสียการประสานงานและหลอดเลือดฝอยพองนั้นทำได้หรือไม่ และเมื่อมีเจ้าของตัวอย่างเขียนคำร้องขอทราบข้อมูลเกี่ยวกับตัวอย่างของเธอ ทางบริษัทจะทำอย่างไร

แม้ว่าเนื้อหาในหนังสืออาจจะล้าหลังไปแล้ว แต่ในแง่บทเรียนนั้นน่าสนใจเพราะมันเป็นทักษะพื้นฐานที่ควรรู้ ไม่ว่าเทคโนโลยีจะไปถึงไหนแล้วก็ตาม การเล่นบทบาทสมมติช่วยให้บทเรียนน่าสนใจและไม่น่าเบื่อ ส่งเสริมการทำงานเป็นกลุ่ม การมีปฏิสัมพันธ์แบ่งปันความรู้ ประสบการณ์ และแนวคิดซึ่งกันและกันได้

อ้างอิง: Biological Sciences Curriculum Study