บลอกอาจารย์โจ้

Screencast แรกในชีวิต

ผมประสบปัญหาในการนัดนักศึกษามาเรียนชดเชยวิชา SCBI 117 เกี่ยวกับความหลากหลายของสัตว์ และเนื่องจากไม่แน่ใจว่าจะมีโอกาสได้เลคเชอร์หรือไม่ เพราะจะมีวันหยุดยาว และใกล้สอบกลางภาคเข้าไปทุกที ทำให้ผมต้องหาทางเลือกอื่นที่จะช่วยให้นักศึกษาได้ฟังเลคเชอร์ แม้ว่าทางมหาวิทยาลัยมหิดลเองจะมีโครงการบันทึกการสอนในห้องเลคเชอร์ในหัวข้อเดียวกันนี้ของอาจารย์ท่านอื่น แต่ด้วยข้อจำกัดว่าจะต้องไปดูที่หอสมุดกลาง ซึ่งนักศึกษาบอกว่าจำนวนเครื่องอาจไม่เพียงพอ ทำให้ผมตั้งใจจะทำ eLecture ไปฝากไว้ที่เว็บไซต์ของงานศาลายา ซึ่งมี eLecture ในบางห้องบรรยายอยู่เหมือนกัน

เนื่องจากเป็นการเตรียมทำสื่อแบบนี้ครั้งแรกจึงเสียเวลาตั้งแต่หาข้อมูล และบันทึกการบรรยาย …ซึ่งเหมือนพูดอยู่คนเดียวหน้าจอโน๊ตบุ๊ค… จึงเสร็จไม่ทันวันศุกร์ก่อนการหยุดยาว ผมจึงตัดสินใจนำไฟล์ขึ้นระบบอินทราเน็ตของคณะวิทยาศาสตร์และให้ดูได้ผ่านเว็บบอร์ดของภาควิชาชีววิทยาแทน สิ่งที่ขาดไปคือไม่มีระบบล็อคอินเพื่อเข้าใช้งาน ดังนั้นใครที่เข้าถึงอินทราเน็ตของมหาวิทยาลัยมหิดลก็จะเข้ามาดูได้หมด

ในบลอกนี้จะขอแชร์วิธีการทำที่ค่อนข้างจะซับซ้อนเกี่ยวกับการทำ screencast ครั้งแรกในชีวิตมา ณ ที่นี้

สกรีนคาสต์คืออะไรและทำอย่างไร

ในเบื้องต้นผมพอทราบอยู่ว่าเราสามารถบันทึกสิ่งที่เกิดขึ้นบนหน้าจอคอมพิวเตอร์ให้เป็นวีดิโอได้ แต่ไม่เคยทำเอง จึงต้องพึ่งกูเกิ้ลว่าจะทำ screencast ได้อย่างไร โดยพบว่าบลอกเรื่อง “Screencasting with PowerPoint 2010” มีข้อมูลที่ผมต้องการเป๊ะๆ และยังมีวีดิโออธิบายวิธีทำอีกด้วย

เริ่มทำ

Screencast_1_20130718

ขั้นแรกก็คือการเตรียมสื่อ PowerPoint ซึงผมมีไฟล์ที่จะใช้เลคเชอร์อยู่แล้ว ซึ่งปกติไม่ใส่ animation มากนัก แต่พอมาทำ screencast ดูแล้วทำให้คิดว่าลูกเล่นต่างๆจะช่วยให้การนำเสนอมีชีวิตชีวาขึ้นได้

ผมดำเนินตามคำแนะนำจากบลอกที่อ่านมา ก็คือเลือกไปที่เมนู “Slide Show” แล้วก็เลือกปุ่ม “Record Slide Show” ที่จะมีหน้าต่างเล็กๆปรากฎขึ้นว่าจะเริ่มอย่างไร ซึงผมก็กดไปว่าเริ่มบันทึกกันตั้งแตสไลด์แรกเลย

การบันทึกเสียง

ผมเสียเวลากับการเซ็ตระบบให้บันทึกเสียงออกมาได้ดังๆชัดอยู่ครึ่งวัน เพราะทำอย่างไรเสียงก็เบาไป ถึงขั้นไปซื้อไมโครโฟนมาต่อเพิ่ม แทนที่จะใช้ที่ติดมากับโน๊ตบุ๊ค (ราคา 140 บาท) ก็ยังแทบไม่ได้ยิน จนกระทั่ง…

Screencast_2_20130718

ผมพิมพ์ใน search box ของ Windows 7 ที่ใช้เกี่ยวกับ Audio Device และได้กล่องอย่างที่เห็นในภาพ เสร็จแล้วเลือกแท็บ Recording แล้วเลือกอุปกรณ์ที่ต้องการ เลือก Properties แล้วในจอถัดมาก็ปรับทั้งสองค่าที่เห็นไปเต็มสเกล

ผลก็คือได้เสียงดังฟังชัดมาก ….ผมจึงได้เริ่มบันทึกเสียงการนำเสนอ PowerPoint ในที่สุด

ส่วนแรกที่ดำเนินการ เลือกห้องปฏิบัติการชีววิทยา 3 ที่คณะวิทยาศาสตร์ ม.มหิดล ศาลายา ที่เป็นห้องใหญ่มาก แต่นักศึกษาทำแล็บเสร็จกลับไปหมดแล้ว ในห้องไม่ได้เปิดแอร์และเงียบกริบ เพื่อไม่ให้มีเสียงอื่นๆเข้าไป โดยเฉพาะเสียงพัดลม และเสียงแอร์ ทำให้ต้องยอมร้อนนิดนึง

Screencast_4_20130718

ส่วนที่สองมาอัดเสียงที่ห้องทำงานที่คณะวิทยาศาสตร์พญาไท ซึ่งผมมาถึงตั้งแต่ยังไม่หกโมงเช้า มาเปิดแอร์ให้ห้องเย็นนิดหนึ่ง ก่อนที่จะต้องไปปิดแอร์และบันทึกเสียงรวดเดียวอีกประมาณครึ่งชั่วโมงกว่า ค่อยกลับไปเปิดแอร์ใหม่

รู้สึกว่าเลคเชอร์ให้จอคอมพิวเตอร์ฟังตอนหกโมงเช้าจะดูเนือยๆไปหน่อย เพราะไม่ใช่เวลาเลคเชอร์ปกติที่นาฬิกาชีวภาพในร่างกายคุ้นเคย

เลเซอร์พอยเตอร์

ระหว่างการบันทึกเสียง เราสามารถใช้เลเซอร์พอยเตอร์ (laser pointer) ได้ ซึ่งทำได้โดยกดปุ่ม CTRL ค้างไว้ และคลิ๊กเม้าส์ค้างไว้ (ปุ่มซ้าย) จะเกิดเป็นวงๆของเลเซอร์บนไลด์ที่กำลังบันทึกได้

น่าเสียดายที่ไม่สามารถใช้เครื่องเขียนบนสไลด์ได้ เพราะเมื่อพยายามจะใช้ การบันทึกจะหยุด และสิ่งที่เขียนเพิ่มก็จะไม่ปรากฎบนสไลด์อยู่ดี หรืออย่างน้อยผมก็ไม่ทราบว่าจะทำได้หรือไม่อย่างไร

ความยาวไม่เกิน 15 นาที

เราสามารถบันทึกยาวเป็นชั่วโมงก็ได้ แต่ผมวางแผนว่าจะทำคลิปละไม่เกิน 15 นาที จะได้โพสต์ขึ้นไปบน YouTube ได้ง่ายๆ เพราะถ้าเกินจะต้องมีการยืนยันตัวตนกันนิดนึง

แต่ในทางปฏิบัติแล้วก็มีคลิปหนี่งที่เกินไปนิด อยู่ที่ 16 นาทีกว่าๆ เลยต้องให้ทางเว็บไซต์ส่งรหัสมาทาง SMS เพื่อยืนยันตัวตน

ผมแบ่งไฟล์ PowerPoint เป็นไฟล์ย่อยๆ เป็นตอนๆ เพราะไม่แน่ใจว่าทำให้เสร็จในไฟล์เดียวกันจะเสี่ยงเกินไปหรือไม่ เช่นบันทึกผิดพลาด และอาจจะต้องเสียสิ่งที่บันทึกเสียงไว้ทั้งหมด

การแบ่งไฟล์ยังช่วยให้ใช้เวลาบันทึกน้อยลง ซึ่งอาจจะขึ้นอยู่กับสมรรถนะของเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ใช้

ทำให้เป็นไฟล์วีดิโอ

การใช้ PowerPoint ทำ ให้เลือก Save and Send จะมีตัวเลือกว่าให้บันทึกเป็นไฟล์ขนาดเท่าใด ซึ่งผมเลือกตรงกลางๆ คือ 640×480 ที่น่าจะพอดูได้ และไฟล์ไม่ใหญ่จนเกินไป

โปรแกรมจะดำเนินการให้หลังจากนั้น ไม่แน่ใจว่ากี่นาทีถึงจะเสร็จ แต่คงขึ้นกับความเร็วของเครื่องเช่นกัน

ไฟล์ที่ได้จะเป็นสกุล wmv ที่บางคนอาจจะเอาไปใช้งานได้เลย แต่ผมเลือกอัพโหลดขึ้นไปบน YouTube

อัพโหลดขึ้น YouTube

ผมมี account อยูแล้ว และก็เคยอัพโหลดไฟล์วีดิโอขึ้นไปแล้วด้วย ขึ้นตอนนี้จึงไม่ยากเท่าไหร่ แตผมเลือกให้วีดิโอที่เกิดขึ้นเป็นแบบค้นหาไม่เจอก่อน เพราะภาพในสไลด์ก็ไมได้ขอสิทธิ์มาใช้ แม้ว่าจะเป็นเพื่อการศึกษา ดังนั้นจุดประสงค์ที่แท้จริงของการอัพโหลดขึ้น YouTube จึงเป็นความต้องการให้มันแปลงไฟล์ให้ แล้วผมจะได้ดาวน์โหลดกลับมาเป็นไฟล์ FLV (เพราะงานศาลายาบอกว่าต้องเป็น FLV ถึงจะใช้ได้ในตอนนี้)

ใครที่มีโปรแกรมแปลง WMV เป็น FLV คงไม่ต้องทำอะไรให้ยุ่งยากแบบผม…

อย่างไรก็ตามผมก็ได้ไฟล์ FLV ของทั้ง 7 ตอนมา โดยสองตอนแรกส่งให้งานศาลายานำขึ้นระบบไปแล้ว แต่ที่เหลือมาทำตามในภายหลัง เลยตัดสินใจอัพโหลดขึ้นอินทราเน็ตของคณะวิทย์แทนไปก่อน แล้วค่อยเอาไปให้งานศาลายาหลังจากกลับมาทำงานจากการหยุดยาวกัน

การนำมาดูผ่านเว็บ

ตอนแรกคิดว่าจะใช้ไฟล์ WMV เลย แต่พอลอง embed โค้ดลงไปแล้วไม่ประสบความสำเร็จ อีกทางเลือกหนึ่งคือดูไฟล์ FLV แทน ซึ่งเคยทำบนเว็บภาควิชาสำเร็จแล้วในอดีต แต่จำไม่ได้ว่าทำอย่างไร จึงลองหาทางเลือกอื่นดู และก็พบบริการฟรีผ่านเว็บไซต์ FLV Player ที่จะให้สร้างรหัสสำหรับแทรกเข้าไปบนเว็บให้โดยอัตโนมัติ และให้ใช้ตัวถอดรหัส (codec) ผ่านเซิร์ฟเวอร์ของเว็บอีกที สิ่งที่ต้องทำก็คือสำเนาที่อยู่ของไฟล์ FLV ที่อัพโหลดไปไว้บนอินทราเน็ต ไปแปะเท่านั้น

FLVPlayer_Free_2013

ตอนแรกก็เกรงว่าถ้าไฟล์อยู่บนอินทราเน็ตจะทำไม่ได้ แต่ปรากฎว่าไม่มีปัญหาอะไร (คงยกเว้นค้นที่ไม่ได้ intranet ของมหาวิทยาลัยมหิดล ที่จะยังคงดูไม่ได้)

ผมตัดแปะรหัสที่ทางเว็บสร้างให้มาแปะบนเว็บบอร์ดภาควิชาชีววิทยา (ต้องเป็นเว็บมาสเตอร์ถึงจะตัดแปะโค้ดแบบนี้ได้)

ผลลัพธ์ที่ได้

ในที่สุดนักศึกษาก็สามารถมาดูเลคเชอร์เรื่องความหลากหลายของสัตว์ผ่านทางเว็บไซต์ภาควิชาชีววิทยาได้ในที่สุด

Screencast_3_20130718

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: