บลอกอาจารย์โจ้

เห็นจดหมายจากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่องโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “เทคนิคสมัยใหม่ด้านการสตั๊ฟสัตว์เพื่อการแสดง” ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1 มีนาคม ถึงวันที่ 7 พฤษภาคม 2554 โดยมีค่าลงทะเบียนร่วมอบรมเชิงปฏิบัติการนี้คนละ 24,000 บาท ซึ่งรวมค่าวัสดุ สารเคมี อุปกรณ์ อาหารกลางวัน อาหารว่าง และเครื่องดื่มแล้ว ก็น่าสนใจดี และภาควิชาชีววิทยาเองก็ยินดีส่งบุคลากรไปร่วมอบรมได้ 1 ท่าน พร้อมออกค่าลงทะเบียนให้ แต่ประเด็นก็คือเป็นการอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อที่น่าสนใจดี คนที่จะไปก็ควรจะได้มีโอกาสกลับมาถ่ายทอดประสบการณ์ให้กับคนอื่นๆต่อไป

แต่ก็ทำให้นึกถึงเรื่องที่เคยคิดอยากจะลองหาอ่านดูมานานแล้วนั่นก็คือการดองใส ซึ่งอาจจะเป็นการทำสัตว์ดองใส หรือเรียกว่าการทำดองใสสัตว์ เช่นที่ฮิตกันอาจจะทำปลาดองใสเป็นต้น ซึ่งเป็นวิธีที่เหมาะกับการเก็บรักษาตัวอย่างสัตว์มีกระดูกสันหลัง และยังเป็นวิธีที่ใช้ศึกษากระดูกและกระดูกอ่อนได้ดีอีกด้วย เพราะกระดูกทั้งสองจะติดสีที่ใช้ย้อมแตกต่างกัน ซึ่งใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทาง ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาทางด้านอนุกรมวิธาน การศึกษาเอ็มบริโอ หรือกายวิภาคเช่นการเปรียบเทียบชิ้นส่วนกระดูกของสัตว์แต่ละชนิด ในผู้เขียนคนหนึ่ง (1) บันทึกไว้ว่าเทคนิคการย้อมสีและการทำให้กล้ามเนื้อใส ช่วยทำให้ศึกษากระดูกส่วนต่างๆที่แม้จะบอบบาง ก็ปรากฎให้เห็นชัดขึ้นในต่ำแหล่งที่ใกล้เคียงกับธรรมชาติมาก โดยเฉพาะกระดูกชิ้นที่บอบบางและยากที่จะศึกษาด้วยเทคนิควิธีอื่นๆ

เมื่อเวลาผ่านไป ได้เกิดพัฒนาการของการทำสัตว์ดองใสขึ้น เช่นการใช้เอนไซม์ทริปซิน (trypsin) ทำให้กล้ามเนื้อใส ต่อมาจึงมีการเปลี่ยนไปใช้โพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ (KOH) แทน บางวิธีใช้สารผสมระหว่างสีสองชนิดได้แก่แอลเชียนบลู (alcian blue) ซึ่งย้อมติดกระดูกอ่อนผสมกับเอลิซาลิน เรด เอส (alizalin red s) ซึ่งย้อมติดกระดูกลงในขั้นตอนเดียว (1)

วิธีการทำสัตว์ดองใสนั้นประกอบด้วยขั้นตอนต่างๆที่ต้องใช้ระยะเวลานานระดับหนึ่ง โดยเริ่มจากการฟอกสีกล้ามเนื้อให้ซีดจาง การย้อมกระดูก การทำให้ใส และการเก็บตัวอย่างหรือการบันทึกผล เช่นการถ่ายภาพ ทั้งนี้อาจอ่านวิธีทำได้จากเว็บไซต์ต่างๆ (2 และ 3)

นอกจากจะทำตามวิธีการที่มีไว้ให้แล้ว อาจนำไปสู่โครงงานวิทยาศาสตร์ก็ได้เป็นต้น เช่นตัวอย่างโครงงานวิจัยระดับปริญญาตรีศึกษาของนายณัฐวัชร โตสัจจะ เรื่องการพัฒนาวิธีการดองใสลูกปลานิล (Oreochromis niloticus) เพื่อการค้า (4)

อ้างอิง:

Advertisements

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: